1917 tarihli Revue du Levant’da,Edirne’de İpek Sanayi

1900 lü yıllarda Fındıklıyan Un Fabrikası (Günümüzde Trakya Un Sanayi)

ULUSLARARASI SOSYALİST BÜROYA RAPOR.

AVRUPA TÜRKİYE’SİNDE SOSYALİST HAREKET.

Genel durum.

Her ne kadar şarklı despotizm, suiistimal, kayırma ve satın alınabilirlik rejimi ülkenin yaratıcı güçlerinin atılımını engel olduysa da Türkiye’de kapitalizmin gelişmesi yeni değildir. 1908 Temmuz “ihtilâli”

Türkiye’nin durumunda köklü bir değişiklik yapmadan en azından kapitalizme daha elverişli şartlar yarattı.

Sunumuz Avrupa Türkiye’siyle sınırlıdır ve sunacağımız bilgiler sayesinde içinde bulunduğu durum hakkında daha net fikir vereceğini ümit ediyoruz.

İstanbul Avrupa Türkiye’sini Asya Türkiye’sine bağlayan yerdir ve ilk sanayi merkezidir. 1917 tarihli Revue du Levant’da yayınlanan bilgiye göre İstanbul’da 32.000 işçi çalıştıran 322 fabrikadan oluşan 40 çeşit sanayi var. Bu sayıya vagon ve demir yolu imal eden büyük şantiyeler ve çok sayıda işçi çalıştıran daha önemsiz işletmeler dahil değil.

İkinci sırada sanayi açısından önemli olan şehir takımadaların en büyük limanı olan Selanik gelir. 20 fabrika ve 10.000’i aşkın işçisiyle 11 çeşit sanayi bulunur.  Edirne vilayetinde ipek sanayi muazzam bir gelişme gösteriyor. Edirne şehrinin ipek’ten mamul eşyalar yapmak için 4 fabrika ve 350’yi aşkın işçisiyle 1 demir yolu şantiyesi var. Şehir civarında ve vilayetin hemen her yerinde her biri 80-200 işçi çalıştıran büyük un fabrikaları, ipek ve başka ürün fabrikaları buluyor. Ama bu bölgede ve özellikle Makedonya’da, Sketcha kentlerinde, Drama ve Kavala’da en önemli konumda olan tütün sanayi. Bu sanayi Sketcha’da 6.000,  Drama’da 5.000 ve Kavala’da 16.000 işçi çalıştırıyor…

Çeviri : Araştırmacı Yazar Sayın F.Bülent KOCAMEMİ – İstanbul