Ainos Antik Kenti (ENEZ)

Ainos Antik Kenti

Günümüzden 7 Bin 500 Yıl Önce Kurulan, Türkiye’nin En Batı Ucundaki Edirne’ninEnez İlçesinde yapılan kazı çalışmalarında vurulan her kazmanın altından tarih fışkırıyor.

Antik Çağda Ainos olarak bilinen Enez’in kuruluşuna ait, tarihi kaynaklarda değişik kayıtlar bulunmaktadır. Ainos adına ilk kez Homeros’un ünlü eseri İliada Destanında rastlanmaktadır. Homeros, bu eserinde Enez’den bir Trak şehri olarak söz etmektedir.

Aynı şekilde Antik Çağ yazarlarından Strabon, Homeros’un görüşüne katılarak, Enez’in Trak kralı Poltys’ten dolayı, Poltyobria olarak adlandırıldığını yazmaktadır. Kentin akropolünü oluşturan bugünkü kale içinde yapılan arkeolojik kazılarda M.Ö.4. ve 3. bin yıla tarihlenen çömlek kalıntıların bulunması, buradaki yerleşimin Kalkolitik Çağ’a kadar gittiğini kanıtlamaktadır.

Ancak, Antikçağ tarihçilerine ve kaynak niteliğindeki diğer belgelere göre Enez (Ainos), ilk kez Aioller, daha sonra Mitilene (Midilli) ile Kymeliler tarafından koloni olarak kurulmuş ve M.Ö. 7. yy.dan itibaren Eski Yunan kültürü çerçevesinde bir şehir devleti (Polis) olarak gelişmiştir. Bazı antik kaynaklar Ainos’un, Odysseus’un arkadaşı Gencus’un kardeşi, diğerlerinde ise, Aineas şehrin kurucusu (Eponoymos) olarak gösterilmektedir.

1971 yılından itibaren kale içinde ve dışında yapılmaya başlanan kazı ve sondaj çalışmalarından ele geçen çeşitli buluntular ile kale girişinin 30 m. doğusunda yapılan inşaat temeli kazısında, M.Ö. 6. yy.ın sonlarına tarihlenen dört adet Aiol sütun başlığının bulunmuş olması, söz konusu tarihi bilgilerin en önemli kanıtlarıdır.

12. yy.da onarılan kalenin içerisinde, Enez’in simgesi özelliğini taşıyan Ayasofya, zengin mozaik döşemeli küçük bir kilise ve bir de şapel olarak kullanılmış mağara bulunmaktadır. Burada bulunan Pan ve dans eden su perilerini tasvir eden kabartma Edirne Müzesi’ndedir. Kalenin anıtsal giriş kapısı yanındaki duvarda da beyaz mermerden bir Trak süvarisinin tasviri görülmektedir.

Ayrıca kale içerisindeki sivri Osmanlı kemeri de yapının Türkler tarafından da kullanıldığını kanıtlamaktadır.Enez’de 1971 yılında başlayan arkeolojik kazı çalışmaları, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Taşınabilir Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarma Bölümü Başkanı Prof. Dr. Sait Başaran gözetiminde yürütülüyor. Başaran, “Enez, Antik Çağ’da 15 bin nüfuslu bir yerleşim birimiymiş, şimdi ise 3-4 bin. Çıkan tarihi eserleri Edirne Müzesi’ne teslim ediyoruz” dedi.

Müzenin yüzde 80′inin Enez kazılarından olduğunu ifade eden Prof. Dr. Başaran, “Enez Kalesi’nin korunması gerekir. Kültür Bakanlığı gerekli desteği veriyor. Ayrıca TÜBİTAK’tan da bu yıl 110 milyar lira destek geldi. Burası antik ve kültürel bir yerleşim birimi. Yetkililerin daha çok ilgi göstermesi gerekli, aynı zamanda definecilik söz konusu. Kalenin altında Bizans Dönemi’nden kalma antik yeraltı mağarası küçük bir kilise var. Ama kapısı kırılıp tahrip edilmiş. Enez Kalesi’ne bir bekçi gerekiyor.” diye konuştu.