http://www.edirnetarihi.com/sponsor-reklamlari/reklam.jpg

Edirne Kalesi



Yazar: Cengiz Bulut | Genel | 20 Tem 2016 | 0 Yorum

Edirne  kalesi,

Evvelâ Hadrianus zamanında (117-138) yapılmış olması muhtemel bulunan kale,Tunca kenarında, bugün Kale-İçi denen yerin etrafında, dört köşe olup, 3 m. (4 zira) kalınlık, 6 m. ( 8 zira ) yükseklik ve 1 km. kadar uzunlukta, sûr ile çevrili idi. Dört köşesinde müdevver büyük birer kule ve her kule arasında dört köşeli burç vardı.      

           Kuleler şunlardır.

1.Büyük  kule; zirvesi tahta ile kaplı olduğu için, Evliya Çelebî  Kap-lı-Kule demektedir. Evvelce burada mevcut Tekfur sarayı müştemilâtı içine idhâl edildiği zannedilmektedir.

 Edirne ‘nin fethinden sonra, uzun müddet, cebehâne ve bilâhare, kısa bir zaman, askerî idadî mektebinin bir kısmı olarak, kullanılmış, vâü Hacı İzzet Paşa ‘nin teşebbüsü ile, 1886’da ahşaptan 1894’te kârgirden bir saat kulesi ilâve edilerek, belediyenin saat ve yangın kulesi hâline getirilmiştir. Bugün mevcut yegâne kuledir. Fakat evvelce yunan harfleri ile, imparator Yoannes V. Palec-logos ( 1341-1351 ) ‘u n adını taşıyan ve kulenin etrafını çevreleyen bir kitabenin bulunması lâzım ise de, bugün yoktur. Keza bu kuleden itibaren Tunca sahiline doğru, dördüncü burçta da imparator Miehail Paleologos ‘un İstanbul ‘u lâtinîerden geri aldığını ve bulgarlara karşı Edirne kalesini tahkimi esnasında bu burcu yaptırdığını bildiren diğer bir kitabe daha vardır ki, 1829 rus istilâsı sırasında metropolit kilisesine ( Kale-İçi ), muhafaza için, rumlar tarafından nakledilmiş ve bilâhare müzeye kaldırılmıştır (krş. Ahmed Bâdî, Riyâz-i belde-i Edirne, I).

  1. Ye1li-Burgaz ( „burc” ) kulesi (Anis al-musâmirin: Yelli Bergûs ve Evliya Çelebî: Makedone kulesi ) kalenin şimâ’li garbî tarafındaki köşesinde idi. Bu ismin, Edirne ‘nin fethi sırasında Hacı İl-beyi kuvvetlerinin buradan girmesi veya bu kumandanın burada ikamet etmiş olması sebebi ile, İl-beyi Burgazı adından galat olduğu hakkında bir tahmin yürütülmektedir.

Bu kule eskiden vüzerâ ve ümerâya hapishane vazifesini görmekte idi.

  1. Germe- Kapı kulesi (Evliya Çelebî: Manyas kulesi), cenûb-i garbide, hisarın köşesinden 40-50 m.kadar dışarıda ve Tunca kenarında bulunuyordu ki, kalenin su kulesi hizmetini gören bu kule ile sûra bitişik diğer bir kule arasında germe duvar ve bu duvarda bir kapı (germe kapı) mevcut idi. Kule de adını bu kapıya izafetle almıştır.
  2. Z i n d a n kulesi ( Evliya Çelebî ‘de Tevkifhane kulesi ), kalenin cenûb-i şarkî köşesinde, bugün Zından- Altı denilen mevkide idi. Yeniçerilik kaldırılıncaya kadar zindan vazifesini gördüğü için, bu adı almıştı.

                 Kalenin 9 kapısı vardı.

  1. Kule kapısı, büyük kulenin yanında olup, buna eskiden Ketenciler çarşısına açıldığı için, Ketenciler kapısı denilmekte idi. İç tarafındaki Tekfur sarayı arsası sonraları„cemaat-i islâmiye” teşkilâtına (te’sisi 1882) terkolunmuş ve burada bir tiyatro binası yapılarak, bahçesine Hadi-ka-i Favâ’id denmişti; bilâhare Maarif bahçesi adını aldı.
  1. Top kapısı, Murad II. devrinde iç tarafındaki tophane yanında Alaca hamamın ( Çifte hamam) inşasından sonra açılmış olup,Ağaç-Pazarı ’11a nazır idi.
  2. Kafes-Kapı, Mihal-köprüsü semtine açılan ve eskiden civarında kadınlara mahsus bir hapishane ( kafes) bulunduğundan,bu adı almıştır. 1165 zelzelesinde yıkılınca, Mahmud I.tarafından, tekrar yaptırılmıştır (1166).
  3. Keçeciler kapısı, dışında Keçeciler bulunduğundan bu adı almış olup, kalenin içindeki kazancılardan dolayı, Kazancılar kapısı da denilirdi.
  1. O ğ r 1 n-K a p 1, Germe Kapı ‘nın kale duvarına bitişik yerinde dar ve gizli bir kapı idi.
  2. M a n y a s kapısı, cenuba açılan bir kapı olup, zelzeleden harap olduğundan, 1167 ‘de tamir ettirilmiştir. Adının, fetih sırasında, kaleye bu kapıdan

girilmesinden dolayı verildiği yolunda bir faraziye vardır (krş. Badi Efendi, ayn. esr).

  1. T a v u k «kapısı, doğu tarafına, Taht al-kal’a ‘ye açılan kapıdır ki, eskiden tavuk pazarı bu kapının dışında bulunduğu için, bu ismi almıştır. Daha XVII. asır ortasında bile bu pazar ve Taht al-îral’a çarşısı harap bir hâlde idi (krş.Abdurrahman Hibrî, Anis al-musümirin, 2. fasıl ).
  2. Ba1ık – Pazarı kapısı, doğuya, Bat pazarındaki Direk çarşısına nazır olup, XVII. asır ortalarında i ğ n e c i l e r kapısı ve daha önce de İstanbul kapısı adı ile mâruf idi.
  3. Orta-Kapı, Ali Paşa çarşısının ortasına açılan bir kapı idi. Saat kulesi hâriç, diğer kule, burç ve kapılardan bugün hiç biri kalmamıştır. Sûrların etrafında Evliya Çelebî zamanında evvelce mevcudiyetlerini haber verdiği derin hendeklerin izleri belli idi (III, 426 v.dd.;mamafih onun kule ve kapılar hakkında verdiği malûmat sihhatli olmaktan uzaktır). İç ve dış tarafına Zamanla, ev ve dükkân gibi, binalar yapılarak, sûr ve burçlar şehir ortasında ve binalar arasında kalmış olmakla beraber, XIX. asır nihayetlerine kadar bunların muhafazasına ve tamirine, mümkün mertebe, dikkat ve gayret edilmişti.     Zelzele ve yangınlardan sonra, hasar gören yerler derhâl tamir edildiği gibi, 1263  ( 1847 ) ‘te bile bâzı kule ve kemerlerin tamirini meclis-i vâlâ kararlaştırmıştır ( 2 receb 1263 tarih ve 2094 numara için bk. Başvekâlet arşivi, irâde defteri). Daha sonra yer-yer inhidama yüz tuttuğu görülünce, artık kıymeti kalmadığını ve yıkılmak üzere bulunduğunu ileri sürerek, duvar ve burçların, taşlarının talihlerine ve yerlerinin de bitişiklerindeki binaların sahiplerine satılması ve parası ile bir guraba hastahânesi ile fakir çocuklar için, ıslahhane inşa edilmesi, 1284’te Edirne valisi Hurşid Paşa tarafından, teklif edildi ve bu hususta muamele yapılması hakkında irâde çıkmakla, hususî bir komisyon eli ile, yarısından fazlası satıldı. Meclis-i vükelâ 1300 ‘de eski kale harabelerinin satılmasında mahzur görerek, bu gibi yerlerin muhafazası için, Edirne valiliğine emir vermişse de, duvar ve burçların yıkılması devam etti. Bugün Top kapısı ve Kafes-Kapı civarında bâzı sûr bakiyeleri görülebilmektedir.

kaynak; M.Tayyib Gökbilgin’in Edirne Makaleleri; hazırlayanlar : Altay M.Gökbilgin-Veysi Akın-Cengiz Bulut

Edirne Tarihi Araştırmacısı. www.edirnetarihi.com sitesi kurucusu.

Yorumlar

Edirne Hava Durumu

booked.net

Yazılarımız Mailinize Gelsin

Mail adresinizi girin:

Delivered by FeedBurner

Ziyaretçi İstatistikleri

  • 473Bu gönderi:
  • 1450735Sayfa Okunması:
  • 143Bugün okunanlar:
  • 9151Aylık okunma:
  • 857303Ziyaretçi Sayımız:
  • 116Bugün kü ziyaretçiler:
  • 216Dünkü ziyaretçiler:
  • 6313Aylık ziyaretçi:
  • 0Şu anda online olan ziyatçiler:

.