Edirne Belediye (Gurebâ) Hastanesi (1886-1929)

Edirne Devlet Hastanesine ait Fotoğraf

Edirne Belediye Hastanesi, 1866 yılında Edirne Belediyesi ve halkın yardımları ile yaptırıldı. Dönemine göre oldukça modern sayılan bir sağlık kuruluşuydu. Hastaneye 1908 yılında Sultan V. Mehmet Reşat’ın emri ile Reşadiye Pavyonu yaptırılmış; Balkan savaşından sonra da hastaneye salgın hastalıklar bölümü eklenmiştir. Ayrıca, hastanede 24 saat hizmet veren bir eczane vardı. Fakir hastalar, ücretsiz olarak tedavi edilip, ilaçları da hastanedeki eczaneden ücretsiz olarak verilirdi.
Edirne Gurebâ Hastanesi adı da verilen Edirne Belediye Hastanesi, Edirne’de 1488 yılında
kurulmuş olan Sultan II. Bayezid Darüşşifası’ndan sonra hizmete açılan ikinci sağlık kuruluşudur.
Ahmet Badi Efendi, “Riyaz-ı Belde-i Edirne”(Edirne şehir Tarihi) adlı eserinin birinci cildinde, hastanede günümüz cerrahları için oldukça basit görünen, fakat dönemin şartları göz önüne alındığında o gün için önemli sayılan bir ameliyatla ilgili şunları yazmaktadır: “1896 yılının Mayıs ayının ortasında, Edirne Gurebâ Hastanesi’ne getirilen dört günlük bir Rum çocuğunu muayene eden hekimler, çocuğun makatının kapalı olduğunu görmüşlerdir. Belediye hekimlerinden Hasip ve Cemal Efendiler tarafından yapılan ameliyat sonunda makatın çıkış yolu açılmış ve çocuk kurtarılmıştır.
Ahmet Badi Efendi’nin bu ameliyatı kitabına almaya değer görmesi, işlemin o dönem için oldukça önemli bir ameliyat sayıldığını düşündürmektedir.
1908 yılında Edirne’ye gelen Sultan V. Mehmet Reşat, Sultan Selim Camii’nde düzenlenen Cuma töreninde annesinin kucağında hastalıklı bir çocuk görünce, hastane bahçesinde hasta kadın ve çocuklar için bir pavyon yapılması emrini vermiş ve bu iş için 2500 lira bağışta bulunmuştur. Belediye tarafından verilen 800 lira karşılığında, Belediye eski Başkanı Fuat Bey’in de yardımıyla sekiz ev kamulaştırılıp, hastanenin arsası genişletilmiştir. Dr. Rıfat Osman Bey’in çizdiği plana uygun olarak, iki büyük ve üç küçük hasta koğuşunun yanı sıra bir pansuman salonu, çamaşır odası, banyo ve öbür gerekli bölümleri içeren 25 yataklı, iç hastalıkları, Hariciye (Cerrahi) ve intaniye (Bulaşıcı Hastalıklar) olmak üzere üç bölümden oluşan Reşadiye Pavyonu yaptırılmış; bu pavyonun tüm araç ve gereçleri Avrupa’dan getirtilmiştir.
Dr. Rıfat Osman Bey, “Edirne Rehnüması” (Edirne şehir Kılavuzu) adlı eserinde, Reşadiye Pavyonu ile ilgili şunları yazmaktadır: “Zarif bir doğum servisi, tuvalet bölümü, banyo dairesi gibi diğer bölümler de mevcuttur. Özellikle yemek salonu, dinlenme bölümü anılmaya değer. Çünkü, mevcut tüm hastanelerde üzülerek söylenmeli ki, bu bölüm iyice düşünülmemiş olup hastalar, yataklarında tepsiler üzerinde yemek yerler. Bu pavyonda da 5.5 m genişliğinde, 11 m uzunluğunda büyük bir salon, yemek ve dinlenme bölümü olarak kullanılmaktadır. Yataklarından çıkma gücü olan hastalar, burada yemeklerini yiyecekler ve bir ev salonu gibi döşenmiş olduğu için burada oturup eğlenecekler, dinlenecekler ve ziyaretlerine gelenleri, hasta koğuşunda değil bu salonda kabul edeceklerdir ki, burası en fazla zorluk çıkaranları bile susturacak şekilde düzenlenmiştir. Sağlık kurallarına uygun olarak, pencere ve kapılar dışındaki tüm yapı malzemesi su geçirmez cinsten olup, tabanı beton ve çini tuğla ile döşenmiştir.  Hasta salonları ise beton üzerine linolyum döşenmiştir.
Malzeme ve tıbbi eşya yapımında bugün üstün bir yeteneği görülen, Berlin’deki Lavten şileger fabrikasından getirtilen son model karyolalar ve üzerleri kristal kaplı ve açılmadan da içi kontrol edilebilir gece dolapları anmaya değer.
HASTANENİN ÇALIŞMA DÜZENİ
Her gün sabah 09.00-12.00, öğleden sonra 14.00-16.00 saatleri arasında poliklinik hizmeti verilen hastanede, gece ve gündüz nöbetçi hekim bulunduğu gibi, pazartesi ve perşembe günleri de sabahtan öğleye kadar çocuklara ücretsiz çiçek aşısı yapılıyordu.
Edirne Belediye Hastanesi’nde, birinci sınıf yani özel odalarda yatan hastalardan günlük tedavi ücreti olarak 100 kuruş, ameliyat olanlardan ise 300-500 kuruş arasında değişen ameliyat ücretleri alınıyordu.
Dr. Rıfat Osman Bey, Edirne Rehnüması adlı eserinde, Belediye Hastanesi’nde Hariciye’ci olarak çalışan Dr. Cevdet şakir’in, şükran Eczanesi yanında muayenehane ve ameliyathanesiolduğunu, Belediye Hastanesi Dahiliye ve Bulaşıcı Hastalıklar şeş olan Dr.Rüşti Ethem’in muayenehanesinin ise yeni çarşıda yine şükran Eczanesi’nin yanında bulunduğunu ve burada hasta kabul ettiğini yazmıştır. Sağlık personelinin dışında ayrıca bir Hastane Müdürlüğü de bulunuyordu. 1890 ve 1901 yılına ait Edirne Vilayet salnamelerinden, 1890 yılında Belediye Hastanesi Müdürü’nün Hafız Mehmet Efendi, 1901 yılında Dr. İbrahim Efendi olduğunu öğrenmekteyiz. 1919 yılında ise bu göreve Edirne Belediye Meclisi’nin kararı ile Dr. Rıfat Osman Bey getirilmiştir.
Edirne (Gurebâ) Belediye Hastanesi kurulduğu dönemde tüm masraşarı, Edirne Belediye bütçesinden karşılanmakta iken, Cumhuriyet’in ilk yıllarında, Belediye ve il Özel idaresi tarafından ortak karşılanmaya başlanmıştır. Hastane, 1929 yılında Belediye’den alınarak il Özel idaresine bağlanmış ve Memleket Hastanesi adını almıştır. 1954 yılında Edirne Devlet Hastanesi yaptırılınca şu anki yerine taşınmış, eski bina bir süre boş kaldıktan sonra yıkılarak yerine Endüstri Kız Meslek Lisesi inşa edilmiştir.
 
Not: Daha Kapsamlı Bilgi İçin Tıklayınız.