Ressam Hasan Rıza Bey

Ressam Hasan Rıza Bey

UNUTULAN  ŞEHİT  HASAN  RIZA’YA

Akıncı  Yüce  Türk’ü,
canlandırdın fırçanla Portremi
çizdim  dedin  Onlarla.
Bak. Gör. Anla.
Günbegün hep Hak’ka Ah!
Derdin ; Olsam bir şehit.
Karıştı  ruhun Onlar arasına, Koç Yiğit.
Felâket, ölüm, nahçar  içündür,  ya da  kaza,
Unutmaz  Seni  Tarih,  Aziz  Şehit, Ey!.. Riza!..

İ. Hakkı Soyyanmaz.

 EDİRNE  Kaleiçi yangını sonrası, Kaleiçi’ni Avrupa Şehirleri Plânına uygun olarak, yeniden yaptırması için, DİLÂVER BEY, kalabalık bir grup ile Edirne Hamidiye  Sanayi Mektebi Müdürü ŞEHİT RESSAM HASAN RIZA BEY’i de Fransa’ya götürdü.

Dönüşlerini İtalya üzerinden yaptıklarında, Roma’da Heykel müzesi’nde, MİMAR SİNAN’IN BÜSTÜ’nü gören RESSAM HASAN RİZA BEY,  – (Fotoğraf çekilmesi yasak olduğu için) –  cebinden mor kalemini çıkartıp, avucunu tükürükleyip, gizliden MİMAR SİNAN’ın resmini çizdi. Müze’den çıkınca da, kâğıda nakil etti.

Edirne’ye gelince, tablosunu yaptıktan sonra, TEZYİNAT RESSAMI HALİL EFENDİ ile Riza Bey’in öğrencisi ŞEHİT RESSAM KAMACI ZABİDİ ŞAHANÇALI MEHMET BEY, RIZA BEY’İN ÇİZDİĞİ’nden birer kopya aldılar.

ŞEHİT RESSAM MEHMET BEY, çoğaltıp piyasaya dağıttı.

HALİL EFENDİ ise, Başkanı olduğu EDİRNE EBNİYE İNŞAAT CEMİYETİ odasına astı. Bir kopyasını daha yapıp, komşu evde oturan Dr. RİFAT OSMAN BEY’e armağan etti. Cemiyet II.DÜNYA SAVAŞI SONRASI dağılınca, Bir kopyası pederim (SANDIKÇI)’da, diğer kopyası da Dr. Rifat Osman Bey’de kaldı. (Posta Pulları)’na örnek oldu.

KAMACI ZABİDİ ŞEHİT RESSAM ŞAHANÇALI MEHMET BEY’in, RESSAM HASAN RİZA BEY’den kopya alıp, çoğaltıp piyasaya sürdükleri MADBUAT’ın eline geçince genele yayılmış oldu.

ŞEHİT RESSAM HASAN RIZA BEY’in ilk olarak çizmiş olduğu MİMAR SİNAN’IN RESMİ ise : Edirne Karaağaç’taki RESİM ATÖLYESİ’nde, Riza Bey’in SİLÂH KOLEKSİYONU ile birlikte, BALKAN SAVAŞI’nda Edirne’ye giren BULGAR ASKERLERİ tarafından yağma edilip, pek çok tarihî değer taşıyan tabloları ile yakılıp imha edildi.

Mimar Sinan'ın Çizilen İlk Resmi

ŞEHİT RESSAM HASAN RIZA BEY ve TEZYİNAT RESSAMI HALİL EFENDİ’nin de Edirne Sanatlar Mektebinden öğrencisi olan RESSAM MEHMET BEY’in HASAN RIZA BEY’in çiziminden kopya alıp, kendi üslûbu ile çoğaltıp, piyasa’ya sürdüğü MİMAR SİNAN’ın resimleri MADBUAT’ın eline geçince genele yayıldı.
 
Kamacı Zabidi Mehmet Bey

NOT:

Tabanca atışları ile resim çizen, bir çizdiği resmi bir daha çizmeyen, çizdiği tarihî savaş sahneleri arasına kendi resmini de koyan, soranlara : <<-Aralarında bulunup, şehit olmak isterdim.>> Diyen Meşhur Ressam HASAN RIZA BEY’in, pek çok tarihi değer taşıyan tablosu BALKAN SAVAŞI’nda BULGAR ASKERLERİ tarafından KARAAĞAÇ’taki RESİM ATÖLYESİ’nde yağma edilmiş olsalar da, bir kaç tablosu da BELEDİYE REİSİ DİLÂVER BEY zamanından kalma EDİRNE BELEDİYESİ’nde duruyordu. Onları da, <<-çok eskimiş, onarım ister.>> Diyerek, onartması için, Cumhurbaşkanı TURGUT ÖZAL’ın hanımı (SEMRA ÖZAL)’a verdiler.

ATATÜRK’ün Edirne’ye gelişinde, ATATÜRK’e armağan edilen tablosu ise, hiç bulunamadı.

1964 Yılında, RESSAM BEDRİ RAHMİ EYÜBOĞLU’nu İstanbul’da (Tünel Normanlı Pasajı Atölyesi)’nde bulamayınca, Kalamış – Kadıköy Manolya Sokaktaki evinde bulup ; Önce 1935 Yılında Ankara’dan Edirne’ye gönderildiklerinde, pederim (SANDIKÇI) (MEHMET SOYYANMAZ)’ın çizilen tablosu’nun nerede olduğunu sordum. <<-Biz, Edirne ve diğer illere HALK EVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından gönderildik. Her çizdiğimiz tabloyu ANKARA HALK EVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’ne gönderdik. Onların bir kısmını rastgele değişik değişik illere dağıttılar. Pek çoğu da mahsenlerde çürüdü. Amerika’ya bir gidişimde, bir çiftlik evi’nde çizmiş olduğumuz o tablolardan biri ile karşılaşınca, hayretler içersinde kaldım. Sonra da Avrupa’nın değişik yerlerinde, diğer çizdiklerimi gördüm.>> Dedi.

Edirne Belediyesi’nin  ATATÜRK’e  armağan ettiği,  HASAN  RİZA  BEY’in  tablosunu  sorunca : <<-İSTANBUL RESİM MÜZESİ’nde ara.>> Dedi.

Resim Müzesinde 25 Yıllık Arşiv Memuru (RAZGATLI ALİ EFENDİ) : <<-ATATÜRK’e hediye edilen RESSAM HASAN RIZA BEY’in tablosu buraya gelmedi. ATATÜRK onları ve daha başkalarını HALK EVLERİ’ne hediye ederdi.>> Dedi ve ilâve etti. <<-ŞEHİT RESSAM HASAN RIZA BEY’in BURSA’da, Fransızca ve Edebiyat öğretmeni SADİ ve AVNİ adında iki yetim oğlu varmış. İkisi de yetmiş yaşını doldurmuş emekli olmuş. SADİ olan yetim oğlu, babasının karakalem ile çizdiği portresi ile bir tablosu’nu (RESİM ve HEYKEL MÜZESİ)’ne vermiş.>> Dedi.

1909 Hamidiye Sanat Mektebi Öğr.

ŞEHİT RESSAM HASAN RIZA BEY’İN MÜDÜRÜ BULUNDUĞU EDİRNE HAMİDİYE SANAYİ MEKTEBİ MADBUAT ATÖLYESİ ÖĞRENCİLERİ. (Haricî Elbise Giyinişleri ile) (Resim: 1909 Yılında) (Ayakta Sol Başta : MADBUACI MUSTAFA ÇETİNKOL)

Omuzlardaki şeritler, kaçıncı sınıfta olduğunu gösteriyordu. Sınıfı küçük olan öğrenci,  -ASKERLER GİBİ-, bir sınıf üstüne selâm verip, yanında hazırol duruyordu. Yine üst sınıfların dersanelerine giremiyordu.

ŞEHİT RESSAM  HASAN RIZA  OKUL MÜDÜRÜ İKEN ÖĞRENCİLER İLE.

ŞEHİT RESSAM  HASAN  RIZA’NIN  “FATİH’İN  İSTANBUL’A  GİRİŞİ”  TABLOSU

ŞEHİT RESSAM  HASAN  RIZA’YA  AİT  SAVAŞ  SAHNESİ

ŞEHİT RESSAM  HASAN  RIZA’YA  AİT  SAVAŞ  SAHNESİ

ŞEHİT RESSAM  HASAN  RIZA’nın Yağlıboya  Tablosu (Edirne Belediyesi’nde Bulunmaktadır)