“Helva Sohbetleri” Hudut Gzt – S. Kalıpçinden

Dilden dile geçen eşsiz sohbet olarak bilinen, eski kış gecelerinde konaklarda yaşatılan “Helva Sohbetleri” Edirne Yerel Tarih Grubu tarafından önceki akşam bir kez daha yaşatıldı… Fatih’in doğduğu ev olan Taş Odalarda gerçekleşen gecede, anılar tazelendi, bilmeceler sorulup maniler söylendi, yarışmalar yapılıp türküler seslendirildi ve köpüklü kahveler ikram edilip helva yendi…
Tarihten gelen bir gelenek olan Helva Sohbetleri’nden biri daha, Fatih’in doğduğu ev olan Taş Odalarda gerçekleşti.
Anıların tazelendiği, bilmecelerin sorulup, manilerin söylendiği, yarışmalar yapılıp, türkülerin seslendirildiği, köpüklü kahvelerin ikram edilip, helvanın yendiği geceye; Vali Gökhan Sözer, Vali Yardımcısı Abdullah Aslaner, Tarım Sigortaları Havuzu Yönetim Kurulu Başkanı ve Bakan Müşaviri Dr. Ramazan Kadak, ve Tarsim Genel Müdürü A. Bülent Bora da konuk oldu.
Yerel Tarih Grubu’nun 26 Şubat 2010 tarihinde düzenlediği gecede helva tabağını alan Belediye Başkan Yardımcısı Namık Kemal Döleneken ve aynı yıl bir ay öncesi Kültür Müdürlüğü’nün düzenlediği gecede de tabağı alıp bir sonraki geceyi düzenlemeyi kabul eden T.Ü Rektörü Prof. Dr. Enver Duran’dan ses seda çıkmayınca Helva Sohbetleri’nin Yerel Tarih Grubu tarafından iki yıl aradan sonra tekrar düzenlenmesi sevindirdi.
Gecede helva tabağını almayı kabul eden Adress Organizasyonun sahibi Kemal Kılıç bir sonraki geceyi düzenleyecek kişi olarak belirlendi.
Dilden dile geçen eşsiz sohbet olarak bilinen, eski kış gecelerinde konaklarda yaşatılan Helva Sohbetleri Vali Gökhan Sözer’in talebi üzerine Edirne Yerel Tarih Grubu tarafından önceki akşam bir kez daha yaşatıldı. Programı sunan grubun üyesi Özlem Ağırgan, “Kimi bir anıdır, kimi bir şiir. Sevgi, hoşgörüyle, dostluk birliktir” diyerek geleneğe ilişkin şunları söyledi:
“Edirne Helva Sohbeti; meslek kuruluşları loncaların kendi aralarında, branşlarında mesleki bilgilerinin birbirlerine aktarılması, yeni bilgilerin verilmesi için yaptıkları toplantılarda eğlenceye de yer vermesi sonucu doğmuş bir kış eğlence türüdür.
Zaman içinde dost grupları arasında, önceleri yalnızca erkeklerin bu etkinliğe katıldığı bilinmektedir. Sonraları erkeklerin ayrı kadınların ayrı olarak yaptıkları eğlence türüne dönüşmüştür.
Cumhuriyet’le birlikte varlıklı aileler arasında kadınlı erkekli olarak yapılmaya başlayan etkinlik yakın dönemlere kadar sürdürülebilmiştir.
Bu dönemde meslek dışı sohbetlerde sosyal içerikli bilgilerin aktarılması yanında, kentle ilgili bilgiler, dostlarla ilgili bilgilerin aktarıldığı, salon oyunlarının yapıldığı, bilmecelerin, fıkraların anlatıldığı, niyetlerin çekildiği, şarkıların söylendiği ve yeteneklerin ortaya çıkarıldığı bir eğlence türüne dönüşmüştür.”
“Edirne turizmine kazandırılmalı”
Edirne Yerel Tarih Grubu Başkanı Güngör Mazlum da, “2001 yılında rahmetli Fahri Yücel’in desteğiyle 3040 arkadaş biraraya gelerek Yerel Tarih Grubu’nu oluşturduk.
10 yıllık geçen süreçte çeşitli etkinliklerimiz oldu. Yöremizin tarihiyle kültür değerleriyle ilgili çalışmalar yaptık. 2010 yılında sevgili valilerimizden sayın Mustafa Büyük Helva Sohbetleri’ni bir yerden duymuş ve aslına uygun şekilde yapılmasını istemişlerdi.
Bu görevi de Yerel Tarih Grubu’na vermişlerdi. 2010 yılında 26 Şubat tam iki yıl önce burada Helva Sohbetleri’ni yaptık.
Hatta aynı günlerde Kültür Müdürlüğü’de Helva Sohbetleri yapmıştı ve geleneğine uygun şekilde kafiyeli manilerle helva tabağı birisinin kucağına bırakılır, o bundan sonraki helva gecesinin kimin tarafından yapılacağı anlamına geliyor.
O zaman Trakya Üniversitesi Rektörüne verilmişti. Burada Yerel Tarih Grubu’nun yaptığı etkinlikte de Belediye Başkan Yardımcısı Namık Kemal Döleneken’e vermiştik.
Fakat iki yıllık süreçte ne üniversiteden ne de belediyeden Helva Sohbetleri ile ilgili bir çalışma olmadı.  Genel istek üzerine biz de değerli büyüklerimizi kıramadık.
Dünyanın her yerinde etkinlikler yapılıyor. Bu eğlencelerde turistler eğlencelerin içine çekilmek suretiyle eğlendiriliyor.
Edirne’de turizm adına bunu bir noksanlık olarak görüyorum. Helva Sohbetleri içinde maniler, yöresel müzikler, çeşitli eğlenceler var. Türkiye’den örnek verecek olursak, Urfa’da sıra geceleri var.
Helva Sohbetleri’nin profesyonel olarak belki biraz da modernize edilmek suretiyle Edirne turizmine kazandırılmasını Yerel Tarih Grubu olarak öneriyoruz.”
Yarışmalar renk kattı
Mekanı tahsis ederek geceye katkı sunarak ev sahipliği yapan Taş Odaları işletmecisi Kadir Çakay da, “Fatih Sultan Mehmet’in doğduğu Taş Odalar’da o dönemde başlamış olan Helva Sohbetlerini bugüne taşıma onurunu yaşıyoruz.
2006 yılında Vakıflar tarafından restore edildikten butik otel yapma hayalini müdürümüz Cengiz Bulut‘la birlikte gerçekleştirdik.
O günleri yine burada yaşamak gerek bir sivil toplum örgütü başkanı olarak gerek Taş Odalar’ın işletmecisi olarak toplumsal sorumluluğumuzu yerine getirmek için Helva Sohbetleri’ni yapma fırsatı imkanı yaratalım istedik.
Edirne’yi sevenler, her fırsatta dile getiren kıymetli büyüklerimiz de bundan sonraki gecelere sponsor olur diliyoruz.
Edirne’de de Urfa’da olduğu gibi gecelerin, güzel sohbetlerinin devamını sağlarlar diye düşünüyoruz. Paylaşarak çoğalan iki şey vardır. Biri bilgi, diğeri sevgi. Teknolojiye yenilmeyelim, imkanlarından faydalanalım ama 1940’lı yıllara kadar devam eden Helva Sohbetleri’ni insanların yeme içmeye ihtiyacı olduğu gibi eğlenceye de ihtiyacı olduğunu düşünerek, özellikle kış gecelerinde Edirne’nin tarihi konaklarında ki çok fazla konak var.
Helva Sohbetleri’ni özellikle kış aylarında sürdürübiliriz. Ev sahipliği yapmak, katılımınızı görmek bizleri mutlu etti.”
Geleneksel sohbet Sepet içinde hazırlanmış maniler çekildi.
Vali Gökhan Sözer’e de; “Yüksek minarede kandiller yanar, kandilin şavguna şahinler konar, herkes sevdiğine böyle mi yanar, sürümürüden ayrılan sürmeli koyun, sofralar kurdurdum gel yarim doyun” yazılı mani çıktı.
Yerel Tarih Grubu solo ve koro şarkılar seslendirirken konuklar da ikram edilen köpüklü Türk Kahveleri’ni yudumladı. Fıkralar anlatıldı, bilmeceler soruldu. Erkekler arasında sandalye kapmaca yarışması yapıldı. Yarışmayı grubun üyesi İlhan Acarsel kazandı.
Daha sonra hanımlar arasında ip üzerine geçirilmiş yüzük kaydırmaca yarışması yapıldı.
Geçen yıl ki birinciliğini Naime Ayşe Eren bu yıl da kaptırmadı. Birinciler ödüllendirilirken, her turda yarışmayı kaybedenlere de maniler ya da şiirler okutularak, oyun oynatılarak, şarkı söyletilerek cezalandırıldı.
Edirne ile ilgili bir çok tarihi bilgiyi Yöre Dergisi‘nde ve www.edirnetarihi.com sitesinde paylaşan İstanbul’da yaşayan Emekli Hakim Erdoğan Gökçe de tarihten notlar düştü.
Helva Sohbetleri’nin konukları arasında, günümüze yazılı olarak taşıyan modern din adamı Hafız Rakım Ertür’ün torunları Talia Baktıran ve Selma Temiz de vardı.
Gecenin sonunda Arslanzade firmasının sahibi Arif Meriç de geleneksel kıyafetleriyle kazanda pirişilen tarihi irmik helvasını çalan ney eşliğinde konukların huzurunda karıştırdı. Daha sonra tabaklara konan geleneksel tatlı helva ile geleneksel Trakya içeceği Hardaliye ikramı yapıldı. Katkılarından dolayı Vali Yardımcısı Abdullah Aslaner, Taş Odalar işletmecisi Kadir Çakay ve Dr. Turgut Terziye’ye teşekkür plaketleri sunuldu.
Gelenek göreneklerin yaşatılmasında kurum kuruluşlara görevler düştüğü gibi Edirne halkına da çok görevler düştüğünün sık sık vurgulandığı gecede helva tabağını Adress Organizasyonun sahibi Kemal Kılıç kabul alarak bundan sonra ki Helva Sohbetleri gecesini düzenleyecek kişi oldu.