Edirne Belediye Başkanlığı Binasının Tarihçesi

Edirne belediye başkanlığı , 1867 yılında vali Hurşit paşa zamanında, vilayet dâhilinde olan şehir ve kasabalarda teşkil olunacak Daire-i Belediye Meclislerinin düzenleme şekli ve memurlarının görevleri hakkındaki kanuna uyularak kurulmuştur.

Edirne’ye bugüne kadar hizmet etmiş diğer belediye başkanları ise şunlardır.

Hacı Salim Efendi

Dilaver Bey

Fuat Bey

Dağdeviren Ahmet Bey

Dağdeviren Şevket Bey

Yolageldili Mustafa Bey

Yolageldili Kasım Bey

Tevfik Sırrı Gür

Mithat Vardar

İbrahim Zağra

Ekrem Demiray

Ferit Çardaklı

Şerif Bilgen

Hasan Osma

Tahsin Şıpka

Hasan Maksutoğlu

Sebahattin Parsoy

Ali Rıza Ataktürk

Ratip Kazancıgil

Nuri Alışkan

Sarp Kızıltepe

Sadri Sarptır

Burhan Işıkseren

Şevki Arman

Güngör Mazlum

Ayhan Ergin

Alpaslan Yalkın

İbrahim Ay

Cengiz Varnatopu

Hamdi Sedefçi

Kaynaklardan edinilen bilgilere göre, belediyenin kurulduğu yıllarda hizmet verebilecek bir binası bulunmamaktaydı.

Bu nedenle, belediye teşkilatı hizmetlerini bir süre şimdiki tümen binası yerinde bulunan Halilpaşa ve gümrük hanlarında sürdürmüştür.

Zaman içinde, Edirne belediyesi’nin, şimdiki hizmet binasının bulunduğu alanda iki katlı bir binaya taşındığı, ancak bu binaların hangileri olduğunun bilinmediği de kaynaklardan edindiğimiz bilgiler arasındadır.

Edirne belediye binasının inşaatına ait ilk girişim, belediye teşkilatının kuruluşundan tam 31 yıl sonra yani 1898 yılında belediye başkanlığına seçilen Cezzar Dilaver Bey tarafından yapılmıştır.

1898 yılında temeli atılan şimdiki Edirne Belediye Başkanlığı binası, iki yıl sonra 1900 yılında tamamlanmıştır.

Projesi, Edirne harbiye okulunda öğretmen olup, aynı zamanda belediyenin mühendisliğini de yapan Nazif Akanlar tarafından çizilen belediye binası, bilindiği kadarıyla 5000 liraya malolmuş ve paranın tümüne yakın kısmı edirne halkından varlıklı kişilerin katkılarıyla sağlanmıştır.

Aynı yıllarda kaleiçi semtinin imar planını hazırlamış olan Nazif Akanlar’ın, mevcut su yolarının iyileştirilmesi ve yeni tesisatın yapılmasında üstün gayretleri olmuştur.

Kaleiçi imar planı haritası halen belediyemizde muhafaza edilmektedir.

Belediye binası, konum olarak tarihsel çekirdek diye tanımlayabileceğimiz, Eski Cami, Üç Şerefeli Camii ve Selimiye Camii üçgeninde, kenti ikiye bölen Talatpaşa asfaltının kuzeyinde yeralmaktadır.

Kendinden önceki yapılara saygılı, çağının gereksinimlerine yanıt verecek niteliklere sahip aynı zamanda yönetim binası olduğunu hissettiren mimarisiyle , Edirne Belediye Binası kentteki anıtsal yapılar arasındaki yerini almıştır.

Doğu – Batı ekseninde simetrik olarak planlanmış kare plan etkisi, orta kısımların ifadeli çıkmalarıyla bozulmuştur.

Yığma yapı tekniği kullanılarak bodrum, zemin ve birinci kat olmak üzere üç katlı inşa edilmiştir.

Mimar Sinan Caddesi yönünden girilen binanın ön cephesinde kemerle sonlanan yüksek pencereleri, belediye yazısı ve hitap balkonu çarpıcı mimari ögeler olarak tanımlanabilir.

6 mermer basamaklı merdiven ile ulaşılan kündekari ahşap giriş kapısı açıldığında, özgün planı ve estetiği ile sizi üst kata ulaştırılacak 33 adet ahşap basamaklı merdivenle karşılaşırsınız.

Merdivenin iki yanında önde iki adet ahşap dolap, arkada iki adet beyaz çini soba oldukça etkileyicidir.

Giriş katında sağ kolda Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Odası, Tuvalet ve Hukuk İşleri Müdürlüğü, sol kolda Yazı İşleri Müdürlüğü, Bilgisayar Odası ve Personel ve Eğitim Müdürlüğü, arka kısmında nikah salonu yeralmaktadır.

Bu katta, girişin sağında ve solunda iki adet yağlıboya tablo bulunmaktadır.

Ahşap merdivenlerden çıkılarak ulaşılan başkanlık katında asılı görkemli avize, ışıltısı ile göz kamaştırmaktadır.

Kabul holünün solunda başkanlık makam odası, tuvalet ve encümen odası,

Sağında ise başkan yardımcısı odası, santral ve Atatürk odası bulunmaktadır.

Meclis toplantıları yine bu katta bulunan meclis salonunda yapılmaktadır.

Bu mekanın duvarlarında geçmişten günümüze tüm belediye başkanlarımızın fotoğrafları yeralmaktadır.

Salonun ısıtılması için kullanılan 2 adet renkli çini soba da, salona ayrı bir estetik değer katmaktadır.

Belediye meclis salonunda bulunan avizeler ve binanın girişi ile üst kattaki odalarında yeralan tablolar çok değerlidir.

Edirne Belediye Başkanlığı binasını yaptıran Dilaver Bey sanatsever bir kişi olduğundan, bu tabloların bir bölümünü sipariş vermiş, bir bölümünü de ünlü ressam Hasan Rıza’nın paha biçilmez tablolarından satın alarak, hem odaları dekore etmiş, hem de belediyeye böyle eşsiz bir koleksiyon kazandırmıştır.

Hasan Rıza’nın “Osmanlı’nın Rumeliye Geçişi” isimli tablosu, restorasyon amacıyla iki yıl önce Milli Saraylar Daire Başkanlığı’na gönderilmiş olup, onarımı tamamlanan tablo, kısa süre içinde belediye binasındaki yerini alacaktır.

Ulu Önder Atatürk, 21 – 25 aralık 1930 tarihleri arasında Edirne’ye yaptığı ziyaretleri sırasında belediye binasında kendisine ayrılan ve şuanda adına düzenlenen “Atatürk Odasında” kalmıştır.

Belediye meclis salonu yanında bulunan oda 1978 yılında, dönemin belediye başkanı Güngör Mazlum tarafından düzenlenmiş, tüm eşyalar aynen muhafaza edilerek halkın ziyaretine açılmıştır.

Edirne Belediye Başkanlığı binası, işgal yıllarında bazı devlet adamlarının konaklamak için tercih ettikleri yer olmuştur.

Bulgar işgali sırasında, Bulgar Kralı Ferdinand belediye binasında konaklamıştır.

Bu süre içinde belediye hizmetleri sanat okulunda sürdürülmüştür.

Yunan işgali sırasında da yunan kralı konstantin belediye binasında kalmıştır.

Sultan Mehmet Reşat da 1910 yılında Edirne’ye yaptığı ziyarette de aynı mekanı kullanmıştır.

Edirne Belediye Başkanlığı Binası, inşa edildiği yıllarda, şuandaki bahçesi ve bu bahçe içinde bulunan diğer hizmet binaları bulunmamaktaydı.

1911 yılında belediye binasının yanındaki evler ve önündeki dükkanlar kamulaştırılmış, batı yönündeki küçük bahçe genişletilerek, güneyine o zamanın Sağlık Müdürlüğü binası inşa edilmiştir.

Uzun yıllar belediye su işletmesinin hizmet verdiği bu bina bir süre önce boşaltılarak restore edilmiş ve Kırkpınar evi olarak hizmete açılmıştır.

100. Kuruluş yıldönümü kutlanmakta olan Edirne Belediye Başkanlığı Binası, önümüzdeki günlerde tamamıyla restorasyona tabi tutulacaktır.

Binanın restorasyonu süresince, burada hizmet veren birimlerin bir bölümü restorasyonu yeni biten bahçe içindeki eski Sağlık Müdürlüğü Binasına taşınacaktır.

Belediyenin diğer birimleri de şehrimizin çeşitli semtlerinde hizmet vermektedir.

Amacımız, ileriki yıllarda bu binayı kent müzesi haline getirmek, Edirne ve Trakya’yı kültür araştırmaları merkezi olarak düzenlemektir. 

Kaynak : M Fikri Aktan Ani Anıtsal Yapılar ltd şti www.anitsal.com