370 Numaralı Muhasebei Vilayeti Rumili Defteri

Pasa (Sofya) ve Vize Livâları ile Sagkol Kazâları (Edirne, Dimetoka, Ferecik, Kesan, Kızıl-agaç,
Zagra-i Eski-hisâr, psala, Filibe, Tatar-bâzârı, Samakov, Üsküb, Kalkan-delen, Kırçova,
Manastır, Pirlepe ve Köprülü)
1530’da 26 sancak ve bir vilayetten meydana gelen Rumeli Eyaleti, Osmanlı Devleti’nin askeri, idari ve ekonomik
yönden en önemli eyaletidir. Buraya tayin edilen beylerbeyiler hep önde gelen ve güvenilir devlet adamları olmuslardır.
Merkez üzerindeki etkisinden dolayı bazı sadrazamlar Rumeli beylerbeyiligini de uhdelerine almıslardır.
Osmanlı Devleti’nin en parlak dönemi olan Kanunî’nin ilk yıllarında timar sisteminin uygulandıgı eyaletlerin idarî
birimlerine göre ayrı ayrı nüfus, vergi gelirleri, has, zeamet, timar, evkaf ve emlakı bir arada gösteren ilk ve yegâne
defterler serisinden Rumeli Eyaleti’ne ait Osmanlı Arsivi Daire Baskanlıgı’nda 167, 367 ve 370 numara ile kayıtlı üç adet
Tahrir defteri bulunmaktadır. Bu defterler hicrî 937, milâdî 1530 tarihinde hazırlanmıstır.
Defterler 1530 yılında timar sisteminin uygulandıgı bölgelerdeki askerî, idarî ve malî yapı hakkında diger
kaynaklara göre daha kısa ve kullanıslı istatistiki bilgiler sunmaktadırlar. Bu defter serisinde, Romanya ve Kırım’ın bir
bölümü ile Mısır dısında kalan tüm Osmanlı ülkesi yer almaktadır. Daha önce hazırlanmıs olan Mufassal Tahrir
defterlerinden yararlanılarak hazırlanan özet bilgiler, eyalet esasına göre verilmistir. Devletin en güçlü oldugu döneme ait
olan defterler, Anadolu ve Ortadogu için dört, Rumeli yani Balkanlar için ise üç tanedir. Rumeli eyaletine ait yayınlanması
planlanan defterlerden ilki 370 numaralı Tahrir Defteri’dir.
Tüm Balkanları içine alan defterlerin daha önce yayınlanan eyalet defterlerinden sonra yayınlanması hem umumi
Osmanlı tarihçiligi hem de bölge tarih çalısmaları açısından önemli bir merhaledir. Böylece hem 16. asır ortalarında
devletin idarî, askerî ve ekonomik durumunun genel bir görüntüsü ortaya çıkacak hem de bugüne kadar olusan ön yargılı
degerlendirmelerin ortadan kalkmasına yardım edecektir.
Osmanlı Devleti yıkıldıktan sonra bölgede birbiriyle problemleri olan milli devletler ortaya çıkmıstır. Buna parelel
olarak ortaya çıkan “milli tarih yazıcılıgının” belirgin vasfı, nesnellikten uzak daha çok hissi tarih anlayısı olmustur.
Balkan devletlerinin tarihinin 500 yıla yakın bir bölümünü ortaya koyacak olan belge koleksiyonları Osmalı Arsivi’nde
bulunmaktadır. Osmanlı Devleti’nin XV. ve XVI. asırlarda yaptırdıgı muhtelif tahrirlerle idarî ve askerî yapı, vakıflar,
nüfus, yeraltı ve yerüstü kaynaklarını tesbit etmis olması hasebiyle Tahrir defterleri bu asırlarla ilgili en önde gelen
kaynaklardır. Bölge ülkelerinin tamamını ilgilendiren 1530 yılına ait bu defterlerin tam koleksiyonunun yayınlanması bu
dönemin daha iyi anlasılmasına ve objektif tarih anlayısının gelismesine yardım edecektir.
Çalışmanın Tamamını indirmek için tıklayınız.
Ekteki dosya PDF formatındadır. Bilgisayarınızda PDF dosyalarını açamıyorsanız öncelikle  ACROBAT READER  Programın Bilgisayarınıza İndirip Kurmalısınız.