İzmir'in İşgalini Protesto için Edirne ve İlçelerinden Çekilen Telgraflar

Av.Mehmet Şeref

Yrd. Doç. Dr. Zekâi GÜNER
İzmir’in işgali olayı duyulur duyulmaz Trakya-Paşaeli Müdâfaa-i Heyet-i Osmaniyesi’nin mümessilliklerinden işgalin haksız bir davranış olduğunu, İzmir’in çok önemli bir limanımız olduğunu, İzmir’in işgalinin kabul edilemeyeceğini vurgulayan telgraflar çekilmiştir. Bu telgraflardan birkaç örnek verebiliriz.
a) Telgraflar
“Saray Mümessilinden:
Altı aşırdan beri Türk olarak yaşayan İzmir Vilayetinin %80’i Türk unsurunu hâvî olmasına rağmen Yunan işgaline terki hususunda Düvel-i İtilâfiye’nin karar-ı âhirine muttalli olan kazanın halkının akd’ ettiği umumi bir içtimâ neticesinde milliyet esasının temîn-i mahfûziyeti hakkındaki mevâdd ve mukarr eratla kabîl-i telif olmayan işgal vak’ası protesto edilerek sulh u cihanı temine sâi umumî konferanstan âdilâne davranmasını dileriz.”7
“Pınarhisar Mümessilinden:
Nasibe-i medeniyetten hissedar olmayan Hükûmet-i Yunanîye, sertacımız olan İzmir istihkâmatı ve şehrin işgali hakkında düvel-i mutelefece verilen karar bura ahâlî-i İslâmiyesini son derece dilgîr etmekte ve bütün mevcudiyetiyle şu hali protesto eylemektedirler. Bu bâbda makam aidine de protesto telgrafları çekilmiş olduğundan bu bâbda başkaca yapılacak her müdâfaaya hazır olduğumuzu arz ederiz ve neticeden malûmat îtâsını rica eyleriz.”8
“Keşan Mümessilinden:
İzmir’in hakimiyet-i Osmaniyede kalması hakkında makamâta müracaat olunduğu badema elden gelen mesaiden geri durulmayacaktır. “ 9
“Tekfurdağı mümessilinden:
Umûmun iştirakıyla dün sadaret-i üzemâya ve mümessillere protesto telgrafları çekildiği gibi İzmir’e de Milletin müzahereti bildirildi. Aldanmayalım !… Trakyamızın da âkibeti nazar-ı dikkate şayandır.”10
“Babaeski Mümessili ve Belediye Başkanlığından:
Ezelden beri Türk ve Müslüman kanıyla yoğundan bedbaht İzmirimizin hak ve adalete ve Wilson Prensiplerine muhalif olarak işgalini bütün mevcudiyetimizle protesto ederiz. Bizden İzmir’i almaktan ise bizi esir ve bütün Türk ve Müslümanlarını denize gark ediniz. İzmir ilhakının reddi için her fedakârlığa hazırız. İhtiyar ve çocuklarımızdan gayrı bütün kazalarımız ayak üzerindedir. Bizi İzmir’e götürünüz. Vatan uğrunda, biz öleceğiz.”11
b) Protestolar
İzmir’in işgali üzerine İstanbul’da bulunan İtilâf Devletleri mümessillerine ve askeri komiserliklere aşağıda örneklerini verdiğimiz protesto metinleri gönderilmiştir.
“Lalapaşa’dan:
Sevgili vatanımızın en hassas ve kıymetli bir noktası bulunan İzmirimizin Yunan tarafından işgalinden pek ziyade duçar-ı heyecan olan ve on sekiz binyediyüz nüfus muhtevi bulunan kazamız ahâlîsi bugün akd’ ettikleri bir mitingde bu haris devletin işgal vak’asını şiddetle red ve lâzım gelen mahallere protestonameler çektiği maruzdur.”
Edirne Lalapaşa Kazası Tatarlar Nahiyesi İlhakı Red Heyet-i Milliyesi tarafından İstanbul’da Amerika, İngiltere, Fransa ve İtalya askerî mümessillerine İzmir’in işgali üzerine şu protesto telgrafı gönderilmiştir:12
Ecza-yı Memâlik-i Osmaniye’den olup ekseriyeti Türk ve İslâm olan ve bahusus iktisat nokta-i nazarından hayat damarlarımızdan mâdûd bulunan sevgili İzmir ve havalisinin Yunanistan tarafından ilhak ve işgalini bütün mevcudiyetimizle protesto ediyor ve bu hususta devlet-i fehîmelerimizin hak ve adalet ve insâniyeyi muhafaza ile bu memleketimizin sahib-i aslîsi olan hakimiyet-i Osmaniye’de ibkâ’sını çoluk ve çocuğumuza varıncaya kadar galibâne gelerek ayak ve heyecanda bulunan nahiyemiz ahâlîsi namına arz ve istirham eyleriz efendim.”
Lalapaşa Tatarlar Nahiyesi
İlhakı Red Heyet-i Milliyesi