Edirne Tarihi

Kaynak Araştırma;
Engin Koç
OSMANLI RUMELİSİ
TARİH ve COĞRAFYASI
P. L. İnciciyan – H.D.Andreasyan
Edirne Tarihi:
Halkın dilinde Edirne olarak geçen şehrin Edrene adı, Roma imparatoru Hadrianus’a izafeten verilmiş Adrianupolisin değişik bir şeklidir. Ammianus ve Sekstııs Rufus’a nazaran, şehir daha evvel Trakya eyaletine dahil Uskudaına, Lampridus’a nazaran da Oresta veya Orestias adını taşırdı.
Makedonyalı imparator 1. Vasil’in de mensub olduğu ermeni Arsakuni sülalesinden bazı asilzadeler, İX. asırda Adrianopolis’te ikamet ediyorlardı. Nitekim, Konstantin Porfirogenet, imparator Vasil için: der. Aynı müellife nazaran, V. asırda imparator Leon zamanında İstanbul’a gelmiş olan ilk zadeganı, bilahere, beraber getirmiş oldukları oğulları ve kadınları ile birlikte imparator tarafından Makedonya’nın Niki bölgesine nakledilmişler, imparator Heraklius de onları Fılipos (Filibe), daha sonra da Adrianopolis’e yerleştirmiştir. Adı geçen müellifln verdiği malumata göre: . İX. asrın başlarına ait bir kayda göre, aslen ermeni olan Pankraduka adlı birisi Adrianopolis valisi olmuştur.
XIII. asrın başlarında, Latinler Istanbul’u zaptettiklerinde, Thedoros Laskaris ve halefleri, Mikael Paleologos’un Istanbul’u geri aldığına kadar imparator olarak 60 yıl bu şehirde oturmuşlardır.
Sultan Orhan’ın oğlu Süleyman Paşa 760( 1358) senesinde Anadolu’dan Rumeli’ye ilk geçişinde Edrene’nin civar yerlerini zapt etmiştir. Sonra, Süleyman Paşa’nın küçük kardeşi 1. Murat, şehrin zaptı için serdarı olan La-la Sahi n Paşa’yı oraya sevketıniş, kendisi de Babaeskisi denilen kasabanın zaptına gitmişti. Edrene prensi ve Lala Şahin Paşa kuvvetleri Sazlı dere denilen yerde şiddetli bir savaşa tutuşmuşlar ve yenilen prens kaleye iltica etmiş, Babaeski’den inen Sultan 1. Murat da şehri sıkıca kusatmıştır. Şehrın prensi, Meriç’in taşmasından istifade ederek adamları ile birlikte geceleyin kayıklarla Enoz’a kaçmış, şehir halkı da Osmanlılara teslim olmuştur. Edrene o zaman yeterince mamur bir şehir olmadığı için Sultan Murat kendisine ikamet yeri olarak Demoteka’yı seçmiş, Lala Şahin Paşa’yı da Edrene’de bırakmıştır. Şehir günden güne şenlendikten sonra, 768 (1366) Se nesinde orada eski saray inşa edilmiş ve Edrene, Istanbul’un fethine kadar payitaht olmuştur.
Edrene çok eski bir zamandan beri bir piskoposluk merkezi olmustur. Theodoros’un Athanas’tan çıkardığı bir fıkrada, Adrianopoli-s piskoposıı olarak Lukios adlı birisi zikr olunur. Bundan başka, İstanbulda kurulan Beşinci Konsil kayıtlarında Adrianopolis piskoposu İoannes imzası vardır.
Edrene, 1754 senesinde çıkan büyük yangınla çok büyük hasara uğramıştır.
H a f s a, Edrene yakınında bir kasaba olup, Sokullu Mehmed Paşa orada cami ve kervansaray yaptırmıştır.
Araba burğası dahi denilen B i r ğ o s, Edrene yolu üzerinde bir kasabadır. Sokullu Mehmet Paşa, burada da cami, imaret ve yolculara mahsus günde iki defa yemek verilen bir kervansaray yaptırmıştır.
S t a n i m a k o s, aynı taraflarda bir kasabadır.