Lüleburgaz Sokollu Külliyesi Mustafa GÜLTEKİN

10330508_10152562615756827_5954767528280976848_n
Mustafa GÜLTEKİN Tarih Araştırmacısı Kolleksiyoner
Sokollu Külliyesi 1570 yılından günümüze kadar gelen Osmanlı İmparatorluğu’nun en büyük menzil külliyesi olma özelliğine sahip Sokollu Külliyesi “Tarihten Günümüze” adlı köşemizin bu ayki konusu. Külliyenin bu sürecinden bir kesit alıp o yıllara ait fotoğraflarla sizlere sunuyoruz. 1569-70 yıllarında tamamlanmış olan Sokullu Mehmet Paşa Camisi, külliyenin en önemli yapısıdır. Külliye, tezkirelerde cami, medrese, kervansaray ve imaretten oluşur. Ayrıca bir tabhane, mekteb ve hamamın varlığından Külliye’nin vakfiyesinde bahsedilir. Bugün ise, tüm bu yapılardan sadece cami, medrese, arasta ve hamam ayaktadır. Merkezde, dini ve barınma yapılarını birbirinden ayıran büyük bir dua kubbesi yer alır. Arastanın esnafı, her sabah dükkânlarını açmadan önce dua kubbesinin altında toplanarak dua ederlerdi. Kervansarayının bekçisi de, kervansarayda konaklayan ziyaretçileri bu kubbenin altında, küçük bir merasim ile uğurlardı. Bu dua kubbesinin merkezinde olduğu Sokullu Mehmet Paşa Arastası’nın yaklaşık yarısı ayakta ve hâlâ ticaret amaçlı olarak kullanılıyor. Kervansaray ise, dua kubbesinin arkasındaki iki oda dışında tamamen yok olmuştur. Kare planlı caminin sade dış görümünü, alışılmış boyutlardan daha büyük ağırlık kuleleri ile zenginleştirilmiştir. Caminin içi, özgün kalem işleri ve hat yazılarını yitirmiş olsa da, mekâna hakim heybetli kubbesi ve mermer minberi ile etkileyiciliğini koruyor. Geniş cami avlusu da, ortasındaki anıtsal şadırvan ile etkileyici bir görünüme sahiptir. Caminin minaresi klasik dönem görünümünü korumak ile birlikte, aslında 1910-12 yıllarındaki Bulgar işgali sırasında yıkıldıktan sonra 1934 yılında tekrar yapılmıştır. Cami ve medrese son olarak 1952-1968 yılları arasında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarılmıştır. Lüleburgaz’ın en önemli camilerinden biri olduğundan, yapı gün içinde sürekli olarak ibadete açık tutuluyor. 1910 – 1912 Balkan Savaşı Bulgar Askerleri Camiyi kliseye çevirmişler Balkan Savaşı’nda Kiliseye çevrilen Sokullu Camii (ilk fotoğraf) 1912 Bulgar askerleri Lüleburgaz Sokullu Camii şadırvanında poz vermişler. 2. fotoğraf ise koleksiyonumdan, aradan 8 ay sonra ordumuz geri almış ve aynı yerde fotoğraf çekilmişler. Bu fotoğrafta önemli bir detay var aslında. Sokullu Cami’nin minaresini yıkan Bulgarlar, camiyi “kiliseye” çevirmişlerdir. Minarenin yıkık kısmında görünen iskele ise minarenin yerine taktıkları çanın iskelesidir. Ordumuz, fotoğraftan da anlaşılacağı üzere Lüleburgaz’ı geri aldıktan sonra ilk işleri kiliseye çevrilmiş olan Sokullu Camisi’ni tekrar camiye çevirmek olmuştur. Mimar Sinan tarafından camii ile aynı tarihte minarede yapılmıştır. Minare hicri 1328 tarihli depremde minarenin şemsiye yani üst kısmını, kurşun kısmını yıkmıştır. Balkan harbinde ise Bulgarlar, kalın tel halatlarla minareyi çekerek yıkmışlardır. Minarenin yıkılması için Kevork isminde yerli bir Ermeni, işgalci Bulgarlarla iş birliği yapmıştır. Yıkılan yere direkler koyarak çan takılmış ve Lüleburgaz Sokollu cami 1572 tarihinden sonra ilk kez Kilise olarak kullanılmıştır. 1932 yılında minare tekrar yapılmış ve günümüzdeki halini almıştır.