EDİRNE'NİN BÜYÜK SU TAŞKINLARI;Tarihinin Kaydettiği Büyük Taşkınlar:


İleti; Şener Kulalar
EDİRNE’NİN BÜYÜK SU TAŞKINLARI;Tarihinin Kaydettiği Büyük Taşkınlar:
Edirne’de nehir taşkınlarında bu yörenin sahibi ve sakinleri, bugün olduğu gibi, geçmiş dönemlerde de bir biri ardından çeşitli felaketlere, zararlara uğrayarak, pek çok ıstıraplar yaşamışlardır.
Yirminci asırda kehanete inanacak, iman ve irademizde zayıf olsa iyi idi. Yedi asır önce Edirne Kalesi’nin bir kapısı üzerine, Latince olarak konulan şu levha metni Rodop’un güzel bir tepesinde oturan bir kâhinin söylediği kesin olur idi:
”Bu üç büyük nehir, Edirne şehrinin sonuna neden olacaklardır.”(121)
121- Evliya Çelebi Seyhatnamesi (Matbu) Cilt:3, Sayfa:428 (Edirne Kalesi)’Anvanlı Hattan ?
. . . . . .
Edirne’de taşkınlar sık sık meydana gelir. Bazı tarihi eserlerde ve özel mecmualarda kayıt ve işaret edilen su baskınları ise, halka çok fazla zarar edenlerdir ki, en önemlileri yazılmıştır.
H.9 Recep 915/M.23 Ekim 1509’da Tunca taşmış Şehir ile civarında şiddetli depremler meydana gelerek, halk çok fazla korktuğundan yüksek yerlere çıkmışlardır.
Tunca kenarındaki Saray-ı Cedide-i Amire’yi gece birden bire sular istila ettiğinden, II. Bayezid zorlukla Tekke Kapısı semtine kaçmıştır.
H.979/M.1571- Tunca’nın taşması – Edirne Sarayında misafir bulunan II. Selim, bu gece büyük bir eğlence tertip ettirmiş, . . .. . . .. Sabaha doğru birden bire şiddetli bir yağmur yağmış, Selimi kayıkla kaçırmışlardır. Hazinede korunan kıymetli eşyanın bir kısmı ise, Cihannuma Kasrı’nın ikinci katına taşınır iken hasara uğramıştır.
H.8 Muharrem 1260/M.29 Ocak 1844 ”taşkınında Yeni İmarette, Kirişhane semtinde binden fazla ev yıkılmıştır. Büyük su diye meşhur olup, sular, Tavuk Kapı’ya kadar çekilmiştir. (Nehir, yataklarına nazaran sekiz metreye yakın bir yüksekliktedir.)
H.27 Rabiulevvel 1275/M. 4 Kasım 1858, bu taşkından sonra 1500 ev ve dükkân yıkılmıştır.
10 Ağustos 1326/M.23 Ağustos 1910; Tunca’nın taşkını, sular üç gün durmuştur. Büyük zayiat vermiştir.
Edirne’ye en fazla zarar veren taşkınlar, H.1260/M.1844 – H.1280/M.1864 seneleri beyanında meydana gelmiş olup, . . . .. . .binden fazla ev yıkılmıştır.
Sular birden bire istila ettiğinden halk, yüksek bir yerde bulunan Bademlik Mezarlığı’na kaçarak ancak canlarını kurtarmışlardır. Eşya ve hayvanları harap ve telef olmuşlardır.
Bu felaket günler halkın anıların da derin izler bırakmış olduğundan, memleket takviminin sayılı günleri arasına girerek, mesela ”Babam büyük sudan iki yıl sonra vefat etti.” veya ”Kardeşim büyük sudan dört yıl sonra evlendi gibi sözlerle hatırlanmıştır.
Hatta Saraçhane Başı Köprüsü’nün tamamen sular örtüp, kışlalar ile şehrin bağlantısı kesildiğinden at ile geçmek isteyen bir süvari subayı hayvanı ile beraber boğulmuştur. Bu taşkın iki hafta kadar sürüp, hem tarıma ve hem de binalara büyük zararlar vermiştir. Sayfa: 99 – 100 – 101
ÖLÜMÜNÜN 80. YILI ANISINA
TOSYAVİZADE DR. RIFAT OSMAN’IN KALEMİNDEN EDİRNE
Yayına Hazırlayanlar : Dr. Ratip KAZANCIGİL – Nilüfer GÖKÇE