Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın kesik başı nerededir? Tosyavizâde Doktor Rifat Osman

11263081_1006520776026819_7963784388330288637_n

 
Tosyavizâde  Doktor  Rifat Osman’ın Milli  Mecmuada yayınlanan  15 07 1927  tarihli Makalesi
Sadrıâzâm  Merzifonlu  Kara  Mustafa  Paşa’nın  kesik  başı  nerededir?
   
Muhterem  Rıdvan  Nafiz  Bey biraderimizin 28 Nisan 1927 tarihli (Hayat) da intişar eden ( Viyana Mağlubiyetimizden Sonra Leh Ordusu) ünvanlı tarihi makalalerindeki resimlerden birinin altında (Viyana müzesinde Kara Mustafa Paşa’ya ait) olduğu iddia edilen kafatası ve silah koleksiyonu fıkrası vardır. malumdur ki Sadrazam Kara Mustafa Paşa cesim ve mükemmelen mücehhez bir ordunun  Serdarlığı ile Viyana’ya yürümüş ve Köprülüzâde Fazıl Ahmed Paşanın gazâlarında muzaffer orduları ta’kibe alışmış olan Avcı Sultan Mehmedde Mustafa Paşanın muzafferiyetinde emin olarak arkası sıra EdirnedenBulgara da gitmiş idi. Ordunun Viyanadakiinhizamını haber alan Avcı Edirneye kaçarak- her halde şaşkınlık neticesi- Edirne’den mağlub serdarı murassa’ bir kılınçirsâliyle taltif eyledi. Bedbaht Mustafa Paşanın rakibleri fırsatdan istifade ile avcıyı igzabetdiler; etdiler; Belgrada memuren giden kapıcılar kethüdası Edirne’li (GazzazAhmed Ağa) ma’rifetiyle ( 6 Muharrem 1095= 25 K.Evvel 1683) de Paşa i’dam olundu. usûlen serdarın meşin torba içinde Edirne’ye getirilen kesik başı adalet kasrı pişgâhındaki “Seng-i ibret” e (1) konuldu. Bu esnada hazır bulunan saray mimarı Resul Ağanın kadim bir mecmuaya yazdığı (1) hatıratına nazaran – ki Ağanın Paşanın bir lutf-didesi olduğunu zannederim – Paşanın mağduren idam edildiğine işaret ile o akşam “Ahkam-ı semaviyeden olarak ” adalet kasrının sakfına yıldırım  düşerek yandığını ve bunun üzerine Paşanın “Köşk Mezarlığına” gömülen başının ferdası gün ailesine teslim kılındığını yazmışdır. ( Edirne Sarayında  İ’dam kılınanların cesedleriyle Edirne’ye gelen kesik başların evâilde köşk mezarlığı ve elyevm “Paşa Mezarlığı” denilen kabristana defn olunması usulden imiş.)
Kesik Baş Paşanın Sitti Sultan Camii civarındaki konağına dairesi imamı 
Arap Hidayet hoca
“5” santim kutrunda sekiz köşeli mermer bir sütun olup tepesinde takribenon santim derinliğinde bir hufre var idi. Bu çukurluğun dibindeki delik sütunun vechlerinden birine müntehi olmakda idi ki çukurdaki mayiatın akmasına mahsus olduğu şüphesizdir. taşın bir tarafına siyah bir boya ile ( Eski Sarayın İbret Taşı) ibaresi yazılmış idi. O halde bu yazı yeni bir şeydir. Saray hakkında bir risale yazan Aşık Ali Ağa Adalet Kasrı karşısında altı aded ( seng-i ibret) olduğunu yazmışdır. Yunanlıların istilalarından sonra bu sütun zayi olmuşdur. (1) Bu eski mecmuayı muhterem rüfekadan Doktor Binbaşı Salih Bey hediye etmiştir.
NOT: İkinci satırdaki kelime “ibret taşı” olmalıdır. Zira 6. satırdaki “seng-i ibret” kelimesi bu taştır.
 Edirne Sarayı ” Hadika-i hassa”
 …’sı dâhilinde adalet kasrı ile Mustafa Paşanın kesik başını hamil birisinin ibrete dair muhayyel levha bir seng-i ibrete
Dördüncü sene
vasıtasıyla götürülmüş ve civardaki Saruca Paşa Câmi’ hazîresine defnolunmuşdur. (Paşanın konağı mevkiinde elyevm erkek lisesi, erkek muallim mektebi ve reji dairesi vardır.)
Câmiin haziresi köşesindeki küçük  pencerenin önünde kara Mustafa Paşanın baş taşı elyevmmevcudolub incir yapraklarının gölgeliklerinde pek muhteşem bir hayatın son yadigarı olarak ma’nidar ilhamların makarrıdır
Taşda mahkuk kitabe şudur:
ser-serdar-ı ekremsadrıâzam Mustafa Paşa idüprihlet civar ulyâda eyledi me’vâ kusuruyoğikensa’y-i gazâda men vechenev’a (?) şehîdihumsaîd oldu evvela firdevs-ebedîsine  Sene 1095
Leh Kralı (Subyeseki) nin bu muzafferiyetine büyük bir kıymet verildiğinden bu harbin ganâiminden bir kaç silahın müzeye konulması tabiidir.
Ma-hazâ bu metrukatın arasında (mağlub Türklüğü)  temsil ve bilhassa halk üzerinde büyük bir nüfuzla te’sir eden bir şey aranılmış, herhangi bir kuru kafa konulmuşdur. Zirama’ruzâtımızla sabittir ki kara Mustafa Paşa merhûmun başı Edirne’de medfûndur. 
Varsın müzede sahibi meçhul bir (kuru kafa) bedbaht serdarı temsil eylesün.Edirne: 17 Mayıs 1927
günümüz alfabesine aktaranlar :Zeki ÖzkanYılmaz AkçaalanCüneyt Çelikkol