EDİRNE’DEKİ YALILAR VE KAYIKLAR III.

EDİRNE’DEKİ YALILAR VE KAYIKLAR (III)

Paylaşım : Şener Kulalar

Yazan ; Ord.Prof.Dr. Süheyl Ünver

Zevrak Yapımı;

Edirne’de Darülhadis camiine civar Tunca nehri sahilindeki tezgâhlarda altları kısmen düz ve zevrak denilen nehir sandalları inşa olunurdu. Bunlar süratli giderdi. 1093 (1682) tarihli bir vesikada zevrak imâl edilen ve kızak denilen tezgâhların miktarı 13 ve yapanların yüzden fazla olduğu yazılıdır. Zevraklara halk tekne derdi.

Binenler zevrakın arka tarafında hususî yerlerdeki arkalıksız iskemlelere otururlar.

İkinci bir sandal nev’ine de Müşebbek Zevrak derler. Halk buna Müşbok zevrak diye bozuk bir isim vermiş. Bunların esnafa mahsus umumîleri, yalıları olanlara da hususileri var. Genel olarak beyaz ve yeşile boyanırlar, kürekleri fırıncılarınkine benzer, ekseriya iki çifte kürekli olurlardı. Başta da kum yığınlarına oturtmamak için sırıklı bir adam bulunur.

Zevrak-ı Sultanî, zevrakların en muhteşemlerindendir. Sekiz kürekçi çeker, Baş tarafında iki şişci bulunur. En arkada elindeki küreği dümen gibi kullanırdı. İçinde beş kişi serbest oturur. Reis mevkiinin arkasında, muhafızların bulunmaları için kenarı parmaklı bir terası vardı. 

Saray zevrakları beyaz olurdu. Avcı Sultan Mehmed, köşksüz zevrakla gezmeye çıktığı zaman kırmızı şemsiye kullanır, diğerleri bu renkte şemsiye kullanmazdı. Kırmızı şemsiyeli, ancak padişah olacağından, gören halkın alkışlamaları usuldendi.

Avcı Sultan Mehmed zamanında, deniz kayık ve zevrakları 1500’den fazla imiş. Bunlardan çifte yelken ve dört çifte kürekli büyükleri Gelibolu ve havalisine ve hatta Akdeniz adalarına kadar giderlermiş.

Zevrak Yarışları;

Yine o devirde Muşmulalık adasıyla Ahırköyü arasında zevraklarla yarışlar yapılırmış. Avcı Sultan Mehmed bu yarışları saraya bağlı Demirtaş Kasrı’nın havuzlu divanhanesinden seyredermiş. Kazanan vasıtaların reislerinin şişlerine bir takım esvaplık kumaş asarlar ve kürekçilere de onar kuruş ihsan edilirdi.  –  son

Makaleyi Yazan: Ord. Prof. Dr. A. Süheyl ÜNVER

HAYAT TARİH MECMUASI Sayı: 2   –  Mart 1967